Zwyrodnienie stawów (artroza) - choroba zwyrodnieniowa stawów

Zwyrodnienie stawów - choroba zwyrodnieniowa stawów

Zwyrodnienie stawów (artroza) to choroba, na którą cierpi wielu ludzi w średnim i starszym wieku. Szacuje się, że połowa ludzi w wieku powyżej 50 –ciu lat ma artretycznie zdeformowane stawy. Częściej występuje u kobiet niż mężczyzn. Proces rozwoju choroby może trwać latami, a czynników powodujących schorzenie jest wiele. Choroba zwyrodnieniowa dotyka najczęściej stawów kręgosłupa, stawu biodrowego i kolanowego.

Przyczyny

Główne przyczyny choroby zwyrodnieniowej stawów to:

• Przeciążenia stawów wynikające m. in. z wad postawy, bądź wrodzonych wad budowy;
• Podeszły wiek;
• Urazy wypadkowe;
• Otyłość;
• Mikrourazy postępujące z czasem;
• Zaburzenia neurologiczne;
• Zbyt intensywne treningi;

Objawy

Działania zapobiegawcze należy podjąć już wówczas, gdy mamy kłopoty z rozruszaniem się po pozostawaniu w jednej pozycji przez jakiś czas, czujemy napięcie mięśni, sztywność i „strzelanie” w stawach. Alarmujący jest także lekko promieniujący ból w stawach.

W trakcie rozwoju choroby występują zesztywnienia i coraz silniejszy ból, szczególnie w początkowej fazie ruchu. Przy zmianach zwyrodnieniowych w kręgosłupie ból krzyża, który może promieniować do kończyn.

Zwyrodnienie stawów biodrowych i stawów rąk to choroba dotykająca głównie ludzi w podeszłym wieku, objawami są tu silna bolesność wspomnianych miejsc, występują głębokie zniekształcenia połączeń kostnych śródstopia i palców.

Postacie choroby.
Koksartroza.
Zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych (coxarthrosis) należą do najczęstszych i najważniejszych form choroby. Obciążenie stawu biodrowego jest bardzo duże. Pacjenci skarżą się na ból w okolicy pachwiny, choć może on również promieniować do kolana, będąc przyczyną pomyłek diagnostycznych. Ból maleje podczas spoczynku. Później dołącza się także ograniczenie ruchów. Chory miewa trudności z założeniem nogi na nogę, częste jest skrócenie chorej kończyny np. na skutek przykurczu w stawie. W tej postaci choroby zwyrodnieniowej wykorzystuje się często wstawianie w miejsce zniszczonego stawu sztucznej endoprotezy (operacyjnie).
Gonartroza.
To choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych (gonarthrosis). Zwyrodnienie stawu kolanowego występuje częściej u kobiet, zwłaszcza starszych i otyłych. Podstawą do rozpoznania choroby zwyrodnieniowej kolana jest ból w stawie i jego okolicy nasilający się przy ruchach, przy wstawaniu, przy chodzeniu po schodach, w czasie noszenia ciężkich przedmiotów i ustępujący w spoczynku. Nieleczona gonartroza doprowadza do przykurczów i zniekształceń stawów.

Zmiany w kręgosłupie.
Częstym umiejscowieniem zmian zwyrodnieniowych są stawy kręgosłupa. Zwyrodnieniu ulegają krążki międzykręgowe, czyli struktury oddzielające kręgi od siebie oraz stawy międzykręgowe. Na zdjęciach rtg u ponad połowy badanych dorosłych widać zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, choć nie oznacza to automatycznie, że wywołują one objawy bólowe. Ból pojawia się w ruchu, a ustępuje lub maleje w spoczynku, co różni go od innych przyczyn bólu pleców. Późniejszym objawem jest ograniczenie ruchomości odpowiednich odcinków kręgosłupa. Zmiany zwyrodnieniowe (np. osteofity – wyrośla kostne) mogą uciskać wychodzące z rdzenia kręgowego nerwy, będąc przyczyną rwy kulszowej bądź rwy ramieniowej. Chociaż są to choroby neurologiczne, to u ich podłoża leży powszechnie występująca choroba zwyrodnieniowa stawów.

Zmiany w stawach palców rąk.

Leczenie
Aby leczenie farmakologiczne było bezpieczne powinno być prowadzone według zaleceń i pod kontrola lekarza.
Obecnie nie ma niestety leków, które powodowałyby cofanie się zmian chorobowych zachodzących w błonie maziowej stawu dotkniętego chorobą zwyrodnieniową. Stosuje się jedynie leczenie łagodzące objawy choroby.
W początkowym okresie choroby zwyrodnieniowej kolan leczenie można rozpocząć od miejscowego stosowania leków przeciwbólowych w postaci maści i żeli wcieranych w skórę 4-5 razy dziennie Dobre efekty daje fizykoterapia z wykorzystaniem żeli przeciwzapalnych, np. popularne ultradźwięki.
Leki podawane ogólnie w chorobie zwyrodnieniowej stosuje się głównie w celu zmniejszenia bólu. Skutecznymi lekami w zwalczaniu bólu zwyrodnieniowego są niesteroidowe leki przeciwzapalne, tzw. NLPZ (są to miedzy innymi paracetamol, diklofenak, piroxycam, ibuprofen, naproxen, ketoprofen). Z uwagi na działania uboczne leków przeciwbólowych o ich stosowaniu decyduje lekarz. Powinno się stosować równocześnie leki działające osłonowo na żołądek. Skuteczność poszczególnych leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych jest właściwie porównywalna, chociaż występują znaczne różnice w reakcji na te leki u różnych osób. Paracetamol jest doustnym lekiem przeciwbólowym pierwszego wyboru i - jeśli jest skuteczny - preferowanym analgetykiem doustnym do przewlekłego stosowania. Po inne leki należy sięgnąć, gdy paracetamol okaże się nieskuteczny. Należy pamiętać o tym, że nie wolno przekraczać dawki dobowej.
Nie można zapominać o licznych działaniach niepożądanych leków z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Najczęstsze i najgroźniejsze powikłania po NLPZ dotyczą przewodu pokarmowego, układu krwiotwórczego i nerek. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do ich stosowania jest czynna choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy.
Pamiętać należy także o tym, że nie należy stosować równocześnie dwóch lub więcej leków z tej grupy, ponieważ znacznie rośnie wtedy ryzyko wystąpienia skutków ubocznych bez zwiększania skuteczności leczenia.
Nowe leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, które niedawno zsyntetyzowano to rofekoksyb i celekoksyb - nie wywołują działań ubocznych, które są związane z tradycyjnymi niesteroidowymi środkami przeciwzapalnymi.
U chorych ze zwyrodnieniem stawu kolanowego, gdy w kolanie pojawia się wysięk w jamie stawowej i miejscowe objawy zapalenia (ból, zaczerwienienie, nadmierne ocieplenie i obrzęk), jest uzasadnione stosowanie dostawowo preparatów steroidowych czasem z wcześniejszym odciąganiem ze stawu zgromadzonego tam płynu. Nie powinno się jednak wstrzykiwać steroidów do dużych stawów częściej niż 3-4 razy w roku, z obawy przed nasileniem uszkodzenia chrząstki stawowej.
Nadzieje wiąże się z nowymi lekami mającymi działać ochronnie na chrząstkę stawową (metaloproteazy, kwas hialuronowy, siarczan chondroityny). Rola tych środków w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów wymaga jednak dopiero ustalenia.
Chorzy z zaawansowaną chorobą zwyrodnieniową, u których dolegliwości bólowe nie ustępują po lekach i którzy mają coraz większe trudności w wykonywaniu codziennych czynności powinni skontaktować się z ortopedą w celu rozważenia wskazań i możliwości leczenia operacyjnego. Radykalną operacją z całkowitą wymianą stawu jest alloplastyka, czyli założenie endoprotezy (wewnętrznej protezy) stawu kolanowego lub biodrowego. U zdecydowanej większości chorych zabieg ten zapewnia znaczne zmniejszenie bólu i poprawę w poruszaniu się.

Profilaktyka

Aby uniknąć artrozy i cieszyć się mobilnością również w wieku starszym, należy dbać o prawidłową postawę. Skrzywienie kręgosłupa i przeciążenie stawów przyczyniają się do wzrostu zachorowań w późniejszym czasie. Wystąpienie artrozy może być także spowodowane wypadkiem, obrzmieniem, czy też zwichnięciem.

Warto również zwalczyć nadwagę. Wskazana jest zbilansowana dieta, ryzyko wystąpienia choroby obniża regularne spożywanie warzyw i owoców będących bogatym źródłem witaminy C. Witamina C zapobiega bowiem patologicznym zmianom w kościach. Zalecane są też karotenoidy (luteina i zeaksantyna), zmniejszają prawdopodobieństwo zmian chorobowych. Ich źródłem są zielone warzywa i niektóre owoce, np. mango, papaja, pomarańcze.

Warto pamiętać o konieczności leczenia chorób zaburzających metabolizm tkanki kostnej, pozwoli to na opóźnienie postępowania zmian zwyrodnieniowych.

Źródło: choroby.senior.pl zdrowie.flink.pl