Przepuklina

Przepuklina

Objawem tej dolegliwości jest miękka, często chowająca się pod wpływem ucisku palcami, wypukłość w obrębie brzucha lub pachwiny. Częściej chorują mężczyźni niż kobiety.

Przepuklina (łac. hernia)jest określeniem stanu, kiedy dochodzi do uwypuklenia jakiegoś narządu, tkanki, w całości lub częściowo poza swoje prawidłowe, anatomiczne położenie. Opisuje więc wszystkie sytuacje, kiedy narząd, przeważnie na skutek zmniejszenia wytrzymałości jam ciała, uwypukla się i przemieszcza.

Termin ten funkcjonuje w wielu dziedzinach medycyny. Laik może być więc trochę zdezorientowany, jak się ma przepuklina np. dysku międzykręgowego do przepukliny pachwinowej. Czy jest to ta sama choroba?

Najczęściej z takim schorzeniem ma do czynienia chirurg, kiedy dochodzi do powstania przepuklin brzusznych. Wprawdzie rzadziej, lecz z podobnym problemem może się też zetnąć neurolog - przepukliny mózgowe, oponowe, ortopeda - przepukliny krążków międzykręgowych (tzw. dysków) czy gastrolog - przepukliny okołoprzełykowe.

Jak powstaje przepuklina?

Większość przepuklin dotyczy jamy brzusznej i z nimi najczęściej kojarzą je pacjenci.

Przepuklina brzuszna jest to nieprawidłowe uwypuklenie błony otrzewnej, najczęściej wraz z pętlami jelit, poza anatomiczne granice jamy brzusznej. "Zawartość" jamy brzusznej utrzymywana jest powłokami, na które składają się m. in. mięśnie brzucha, rozcięgna, więzadła. W jamie brzusznej panuje stale dodatnie ciśnienie, które wzrasta podczas kaszlu, śmiechu, przy parciu na stolec, oddawaniu moczu. Są to sytuacje, podczas których pracują mięśnie brzucha, tworząc tzw. tłocznię brzuszną. Doprowadza to do wzrostu ciśnienia wewnątrzbrzusznego. Pod jego wpływem, w miejscach osłabienia ścian brzucha, dochodzi do przerwania powłok i utworzenia się przepukliny.

Przepuklina może pojawić się w każdym wieku. Jednakże w życiu człowieka są dwa okresy, kiedy przepukliny pojawiają się najczęściej. Pierwszy to okres, gdy dziecko intensywnie rośnie i rozwija się. Wówczas wskutek pewnych wrodzonych niedoskonałości w układzie mięśni są one mniej wytrzymałe na bodźce mechaniczne. Drugi to wiek podeszły, kiedy mięśnie i tkanka łączna powoli stają się słabsze, zanikają, a tym samym są mniej wytrzymałe. Zdarza się to częściej u osób ciężko pracujących, astmatyków, chorych z przewlekłym zapaleniem oskrzeli, osób z przerostem prostaty.

Przepukliny powstają także u osób młodych, zwłaszcza w bliznach pooperacyjnych. Bliznowata tkanka jest mniej wytrzymała od zdrowej tkanki łącznej.

Budowa przepukliny
Przepuklina posiada wrota przepukliny, kanał przepukliny, worek przepuklinowy oraz zawartość.
• Wrota przepukliny jest to miejsce, przez które wydostaje się zawartość przepukliny. Pierwotnie jest to punkt zmniejszonego oporu tkanek. Na skutek naprężeń i ciągłych urazów wrota przepukliny zostają obmurowane pierścieniem łącznotkankowym.
• Kanał przepukliny jest to droga, którą zawartość przepukliny wydostaje się do tkanek podskórnych.
• Worek przepuklinowy, w przypadku przepuklin brzusznych, utworzony jest przez otrzewną, która otacza bezpośrednio przedostające się do worka struktury. Worek można podzielić na szyjkę (znajduje się we wrotach i w kanale), trzon i dno (koniec przepukliny).
• Zawartość przepukliny może być bardzo różna w zależności od umiejscowienia. Początkowo przepuklina może być pusta. Następnie wraz z jej poszerzaniem mogą przedostawać się do niej okoliczne struktury. W przypadku przepuklin brzusznych są to najczęściej sieć większa, jelito cienkie.

To nie defekt kosmetyczny

Jak rozpoznać przepuklinę? Zazwyczaj nie bywa to trudne. Każdy, kto ma jakiekolwiek uwypuklenie w miejscach typowych dla przepuklin, powinien podejrzewać u siebie tę dolegliwość i zgłosić się do lekarza.

Na początku bywa to tylko drobne i niewielkie uwypuklenie, które pojawia się podczas kaszlu czy śmiechu, znikające podczas normalnego, spokojnego oddychania. Z czasem jednak uwypuklenie powiększa się i pojawia się coraz częściej, by pozostać już na stałe. Stałe uwypuklenie początkowo możemy odprowadzić palcem, zwłaszcza podczas kąpieli w ciepłej wodzie. Gdy odprowadzenie jest już niemożliwe, jest to ostatni dzwonek, by zgłosić się do lekarza.

Każdy, kto ma przepuklinę, powinien pamiętać, że nie jest to tylko defekt kosmetyczny. Jest to także potencjalne zagrożenie wystąpienia groźnych powikłań. Niebezpieczny mianowicie jest stan, który nazywamy uwięźnięciem przepukliny. Przez uwięźnięcie rozumiemy zaciśnięcie worka przepuklinowego z zawartością (najczęściej jelitami) w obrębie wrót przepukliny. Zaciśnięcie to powoduje przerwanie pasażu jelitowego. Objawia się wzdęciem i bólem brzucha. Następnie dochodzi do zaburzenia ukrwienia jelit, a później ich martwicy. Istotą uwięźnięcia jest fakt, że pętle jelita, które dostały się do worka przepuklinowego, "zakleszczyły" się i nie mogą się z niego wydostać. Najczęściej do takiego powikłania dochodzi podczas uporczywego kaszlu, nadmiernego wysiłku itp.

Rozpoznanie uwięźnięcia przepukliny nie jest na ogół trudne. Tam, gdzie dotychczas znajdowała się znikająca i pojawiająca się przepuklina, powstaje żywobolesny guz. Skóra na nim ulega przeważnie zaczerwienieniu, jest bardziej ucieplona. Po pewnym czasie chory zaczyna się skarżyć na wzdęcia i ból brzucha, nudności, wymioty, nie może oddać gazów i stolca. Dochodzi do przyspieszenia tętna, w obrazie morfologii zaś do leukocytozy. Te wszystkie objawy składają się na obraz niedrożności mechanicznej jelit. Stan ten stanowi nagłe i niezwykle groźne niebezpieczeństwo dla zdrowia chorego i wymaga w trybie pilnym interwencji chirurgicznej.
Decyzja należy do lekarza

We wczesnym okresie uwięźnięcia można próbować nieoperacyjnie uwolnić jelito z "zakleszczenia". Większość chorych wykonuje to często samodzielnie, a lekarza wzywa, kiedy przekracza to ich możliwości i pojawiają się niepokojące objawy ogólne.

Próbę odprowadzenia może podjąć lekarz, gdy ma pewność, że nie doszło do martwicy jelit. Chory leży na wznak, z podłożoną pod miednicą poduszką, z nogami podkurczonymi. Pozycja ta ma na celu rozluźnienie mięśni brzucha i pierścienia przepuklinowego. U dzieci można spróbować odprowadzić przepuklinę podczas kąpieli w ciepłej wodzie. Zabiegi te powinien wykonywać lekarz i to on decyduje, czy można próbować odprowadzić przepuklinę, czy należy wykonać zabieg operacyjny. Pomimo udanej próby odprowadzenia chory powinien znaleźć się w szpitalu na obserwacji. Należy również zaplanować leczenie chirurgiczne.

Leczenie
Leczenie operacyjne polega na odprowadzeniu zawartości worka przepuklinowego do jamy otrzewnej poprzez jego zagłobienie lub jego otwarcie a następnie odcięcie nadmiaru i zeszycie. Ten etap jest wspólny dla wszystkich typów operacji przepuklin. Różnice występują w sposobie zaopatrzenia wrót przepukliny, co w przypadku przepukliny pachwinowej sprowadza się do wzmocnienia tylnej ściany kanału pachwinowego i wytworzeniu nowego pierścienia pachwinowego głębokiego. Istnieją dwa podstawowe typy zaopatrzenia przepukliny - napięciowy z użyciem własnych tkanek (pure tissue repair) oraz beznapięciowy (tension free) z użyciem siatek przepuklinowych o różnych kształtach i zbudowanych z różnych materiałów. Najpopularniejsza jest tu metoda Lichtensteina z użyciem płaskiej siatki polipropylenowej o kształcie "rakiety" lub "stopy" . Metoda ta uznawana jest obecnie za "gold standard" operacji przepuklin. Na całym świecie obserwuje się wyraźny wzrost odsetka operacji przepuklin typu "tension free". W przypadku uwięźnięcia przepukliny konieczna może okazać się częściowa resekcja jelita.
• leczenie zachowawcze polega na stosowaniu specjalnych pasów przepuklinowych.

Źródło: resmedica.pl wikipedia.pl