Glejak

Glejak

Glejaki - grupa nowotworów centralnego układu nerwowego wywodzących się z komórek glejowych (stanowiących zrąb tkanki nerwowej i pełniącej wobec neuronów funkcje podporowe, odżywcze oraz naprawcze).

Glejaki zostały sklasyfikowane przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) wg ich złośliwości, która determinuje patologiczny rozwój guza:
• niski stopień złośliwości to komórki wysoko dojrzałe, zróżnicowane, o małym stopniu proliferacji, dobrze rokujące
• wysoki stopień złośliwości to komórki niezróżnicowane lub anaplastyczne, szybko rosnące, mogące naciekać sąsiadujące tkanki, występują liczne ogniska martwicy, nadmierna proliferacja naczyń krwionośnych. Ich rokowanie jest gorsze.
Klasyfikacja złośliwości glejaków wg WHO składa się z 4 stopni, od łagodnych (I) do najbardziej złośliwych (IV):
• I — np. gwiaździak włosianokomórkowy czy wyściółczak śluzowo-brodaweczkowaty
• II — np. gwiaździak włókienkowaty, skąpodrzewiak, wyściółczak
• III — np. gwiaździak anaplastyczny
• IV — np. glejak wielopostaciowy (najczęstszy glejak u dorosłych), rdzeniak
Rokowanie w stopniu IV jest najgorsze, ze średnim przeżyciem ok. 4 miesięcy.

Lokalizacja

Przebieg, objawy, lokalizacja i rodzaje glejaków występujących u dzieci różnią się od glejaków, na które chorują dorośli. Ok. 3/4 guzów u dzieci rośnie podnamiotowo (poniżej namiotu móżdżku), natomiast u dorosłych ok. 70% przypadków stanowią guzy nadnamiotowe.

Epidemiologia
W Polsce na nowotwory centralnego układu nerwowego w 2002 roku zachorowało 1812 mężczyzn (wskaźnik surowy: 9,7 na 100 000 mieszkańców) i 1546 kobiet (wskaźnik surowy: 7,8 na 100.000 mieszkańców). Umieralność wynosiła odpowiednio: 1291 mężczyzn (6,9:100000) i 1148 kobiet (5,8:100000)[potrzebne źródło]. W Polsce guzy mózgu stanowią 9. przyczynę zgonów nowotworowych u mężczyzn i 13. u kobiet. Glejaki stanowią ok. 70% wszystkich nowotworów wewnątrzczaszkowych i główną przyczynę zgonów w tej grupie guzów. U dzieci guzy mózgu stanowią po białaczkach jedną z częstszych chorób nowotworowych (ok. 20% wszystkich nowotworów wieku dziecięcego).

Objawy kliniczne
Objawy kliniczne zależą w pierwszej kolejności od umiejscowienia guza i obejmują:
• objawy ogólne (objawy wzmożonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego - bóle głowy, nudności i wymioty najbardziej nasilone rano, zespół psychoorganiczny - osłabienie sprawności umysłowej, zaburzenia pamięci, uogólnione napady padaczkowe; obrzęk mózgu)
• objawy ogniskowe, specyficzne dla lokalizacji guza (niedowład, zaburzenia czucia, zaburzenia mowy, wzroku, słuchu, objawy móżdżkowe - np. zaburzenia równowagi, uszkodzenie nerwów czaszkowych, ogniskowe napady padaczkowe)

Leczenie
Im guz jest bardziej odgraniczony od sąsiadujących tkanek, a tym samym mniej rozlany (naciekający), tym łatwiejszy jest chirurgiczny zabieg usunięcia (resekcja).
Stosuje się również chemioterapię, radioterapię (brachyterapia i teleradioterapia, w tym gamma knife) oraz terapie eksperymentalne - m.in. terapie genowe, immunoterapie czy wirusoterapie.

Źródło: wapedia.pl