Cholesterol

Cholesterol

Cholesterol to organiczny związek organiczny należący do steroidów, pochodnych cyklopentanofenantrenu. Cholesterol jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych, w tkance nerwowej wchodzi w skład otoczki mielinowej, jest również istotnym składnikiem lipoprotein osocza. Jego pochodne występują w błonie każdej komórki zwierzęcej, działając na nią stabilizująco i decydując o wielu jej własnościach. Potocznie "cholesterolem" nazywa się obecne w osoczu krwi pokrewne substancje lipidowe - lipoproteiny, w skład których między innymi wchodzi też cholesterol. Cholesterol jest prekursorem wielu ważnych biologicznie czynnych steroidowych cząsteczek:
• hormonów płciowych
• hormonów sterydowych kory nadnerczy
• witaminy D3 i jej metabolitów - kwasów żółciowych

Ogólna ilość cholesterolu w organizmie przeciętnego człowieka jest oceniana na około 100 - 150 g. Mimo że cholesterol wytwarzany jest w organizmie człowieka w sposób ciągły, około 20 - 40% tego składnika w ustroju pochodzi z pożywienia - jest to tzw. cholesterol egzogenny. Cholesterol wytwarzany w organizmie, głównie w wątrobie, określany jest jako cholesterol endogenny. We krwi występuje w stężeniu 3,6 - 6,5 mmol/l, w 2/3 związany z kwasami tłuszczowymi w estry. Podobnie jak inne związki tłuszczowe cholesterol jest nierozpuszczalny ani w wodzie, ani we krwi. Dlatego też łączy się z białkami, fosfolipidami i trójglicerydami, tworząc lipoproteiny. W stanach patologicznych stężenie cholesterolu może wzrastać, co przyczynia się do jego odkładania się w ścianach naczyń krwionośnych i powstawania m.in. zmian miażdżycowych (miażdżyca).

Na podniesienie poziomu cholesterolu we krwi wpływa:
• nadmierna ilość nasyconych tłuszczów (tzw. złe tłuszcze) w diecie
• nadwaga
• siedzący tryb życia
• niedoczynność tarczycy
• cukrzyca
• schorzenia nerek
• palenie papierosów
• starość

Jak obniżyć poziom cholesterolu? Konieczna jest:
• zbilansowana, niskocholesterolowa dieta,
• regularny wysiłek fizyczny,
• ograniczenie używek,
• rezygnacja z palenia papierosów,
• utrzymywanie odpowiedniej wagi ciała.

Normy zawartości we krwi
Na podstawie badań epidemiologicznych ustalono, że podwyższony poziom cholesterolu w surowicy krwi, czyli hipercholesterolemia, jest jednym z podstawowych czynników ryzyka wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego.
Oznaczanie stężenia cholesterolu z podziałem na frakcje pozwala w lepszy sposób ocenić negatywny wpływ hypercholesterolemii na zdrowie. Należy zaznaczyć, że hypercholesterolemia jest tylko jednym z czynników ryzyka i jego znaczenie należy oceniać w powiązaniu z innymi czynnikami ryzyka.
Ustalono, że stężenie frakcji lipoprotein o niskiej gęstości (LDL) we krwi koreluje dodatnio z ryzykiem wystąpienia choroby niedokrwiennej serca, natomiast dużej gęstości (HDL) ujemnie. Z tego względu przyjęło się nazywanie lipoproteiny niskiej gęstości – "złym" cholesterolem, a lipoproteiny dużej gęstości – "dobrym" cholesterolem.
Związek między podwyższonym stężeniem cholesterolu a ryzykiem choroby niedokrwiennej serca ma charakter ciągły i półlogarytmiczny.

Do oceny ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego wykonuje się badanie nazywane lipidogramem, które obejmuje:
• stężenie cholesterolu całkowitego,
• stężenie cholesterolu HDL,
• stężenie cholesterolu LDL,
• stężenie trójglicerydów.
Wyliczany jest także stosunek stężenia cholesterolu całkowitego do stężenia HDL cholesterolu.

Normy dla stężenia cholesterolu całkowitego we krwi są następujące:
• Norma: < 200 mg/dl (< 5,2 mmol/l),
• Poziom podwyższony: 200–250 mg/dl (5,1-6,5 mmol/l),
• Poziom znacznie podwyższony: > 250 mg/dl (>6,5 mmol/l).
Normy dla stężenia "dobrego" i "złego" cholesterolu są następujące:
• HDL ("dobry" cholesterol) – wyższe wartości stanowią lepszy wynik,
o Norma u mężczyzn 35–70 mg/dl (0,9-1,8 mmol/l),
o Norma u kobiet 40–80 mg/dl (1,0-2,1 mmol/l),
• LDL ("zły" cholesterol) – niższe wartości stanowią lepszy wynik,
o Norma: < 135 mg/dl (< 3,5 mmol/l),
o Poziom podwyższony: 135–155 mg/dl (3,5-4,0 mmol/l),
o Poziom znacznie podwyższony: > 155 mg/dl (> 4,0 mmol/l).

Źródło: Cholesterolinfo.fm.interia.pl cholesterol.com.pl wikipedia.org