Układ krwiotwórczy

Układ krwiotwórczy

UKŁAD KRWIOTWÓRCZY - zespół narządów, w których wytwarzane są elementy krwi. Należą do niego: 1) szpik kostny czerwony - wytwarzający krwinki czerwone, granulocyty i płytki krwi, 2) węzły chłonne, śledziona i grudki chłonne - wytwarzane tam są limfocyty, 3) tkanka siateczkowa wytwarzająca monocyty.

Tworzenie elementów morfotycznych krwi

Zasadniczym narządem, w którym tworzą się elementy morfotyczne krwi, jest szpik. Wypełnia on tzw. istotę gąbczastą kości płaskich: mostka, żeber, kości biodrowych, trzonów kręgów oraz jamy szpikowe kości długich (np. kości ramiennej czy udowej). Wszystkie elementy morfotyczne krwi pochodzą od jednego typu komórek - tzw. komórek macierzystych, nazywanych też komórkami pnia. Z nich powstają komórki prekursorowe erytrocytów, czyli proertytroblasty, krwinek białych (osobno dla monocytów i granulocytów oraz dla limfocytów), a także płytek krwi (megakarioblasty).

Cały proces dzielenia, różnicowania i dojrzewania komórek jest dosyć skomplikowany. Wyróżniamy w nim szereg stadiów pośrednich.

Jednym z końcowych etapów (przedostatnim) w tworzeniu się krwinek czerwonych, czyli erytropoezy, jest stadium retikulocytów, które w nieznacznych ilościach przedostają się ze szpiku do krwi. Ich pomiar ma duże znaczenie w diagnozie i leczeniu niektórych chorób układu krwiotwórczego. Ostatnim ze stadiów i ostatecznym "produktem" erytropoezy jest erytrocyt - dojrzała krwinka czerwona.

Z podobnymi stadiami pośrednimi mamy również do czynienia przy "produkcji" granulocytów (granulocytopoeza) i limfocytów (limfopoeza). Te procesy znajdują się pod kontrolą niektórych hormonów. Jednym z najbardziej znanych regulatorów erytropoezy jest erytropoetyna, wytwarzana w nerkach. To właśnie z racji miejsca jej wytwarzania, w chorobach nerek (a zwłaszcza w ich krańcowej niewydolności) mamy często do czynienia z niedokrwistością.

Funkcje krwi

Rola krwi jest bardzo zróżnicowana, wyróżnia się jej trzy główne funkcje: transportową, obronną i homeostatyczną (czyli utrzymującą stałość parametrów biochemicznych i biofizycznych organizmu).

Funkcja transportowa

Najważniejszą z nich jest funkcja transportowa. Krew dostarcza do komórek tlen (pobrany wcześniej z płuc) oraz składniki energetyczne, sole mineralne i witaminy (pobrane z przewodu pokarmowego). Zbędne produkty przemiany materii (dwutlenek węgla, mocznik, kwas moczowy) również są transportowane przez krew, która zabiera je z tkanek i przenosi do narządów wydalniczych (nerek, skóry) i do płuc (usuwają dwutlenek węgla).

Mniej znaną funkcją również związaną z transportem jest udział krwi w termoregulacji. Krew odbiera ciepło z okolic, w których produkowane jest ono w nadmiarze (np. z wątroby i z mięśni), i przenosi je do nieco chłodniejszych regionów. Dzięki temu nasz organizm utrzymuje w miarę stałą temperaturę w całym ciele, jedynie z niewielkimi różnicami pomiędzy różnymi rejonami.

Oprócz ciepła krew transportuje również hormony, biorąc udział w regulacji przez te aktywne biologicznie substancje wielu reakcji biochemicznych w ustroju.

Funkcja obronna i udział w homeostazie

Poza funkcjami transportowymi krew bierze udział w reakcjach obronnych organizmu; przenoszone przez nią przeciwciała i komórki odpornościowe zwalczają wszelkie zagrożenia z zewnątrz i z wewnątrz.

Trzecią główną funkcją jest wspomniany już udział krwi w tworzeniu stałego środowiska wewnętrznego, czyli w homeostazie.
 

Źródło: linemed.pl  resmedica.pl