Wstrząs

Wstrząs

Wstrząs jest zagrażającym życiu zaburzeniem krążenia, które wynika z dysproporcji pomiędzy pożądanym a rzeczywistym zaopatrzeniem w krew. Wystepujące niedostateczne zaopatrzenie tkanek może być spowodowane różnymi przyczynami:
1. Zmniejszenie objętości krwi krążącej - wstrząs hipowolemiczny
• utrata krwi na zewnątrz lub do wewnątrz,
• utrata osocza,
• utrata wody lub soli (w wyniku masywnych wymiotów lub biegunki).
2. Zmniejszenie wydolności serca - wstrząs kardiogenny.
3. Powiększenie pojemności układu naczyniowego przy niezmienionej objetości masy krwi krążącej - wstrząs przywspółczulno-naczyniowy
• na drodze wadliwej regulacji przez układ nerwowy - ból, przerażenie, nagłe bodźce termiczne mogą wywołać gwałtowne rozszerzenie naczyń i zwolnienie tętna powodując spadek ciśnienia krwi,
• na skutek zatrucia - wstrząs septyczny lub toksyczny,
• w wyniku reakcji uczuleniowej - wstrząs anafilaktyczny.

Przebieg wstrząsu najlepiej można objaśnić na przykładzie wstrząsu krwotocznego, który występuje najczęściej. Znaczna utrata krwi grozi spadkiem ciśnienia krwi i niedostatecznym zaopatrzeniem tkanek w tlen. Ból z rany zwiększa dodatkowo groźbę wystapienia wstrząsu. Organizm stara się wyrównać straty. Bodźce nerwowe i hormonalne (adrenalina wyrzucana do krwi) powodują zwężenie naczyń obwodowych. Niedokrwienie dotyczy przede wszystkim skóry, trzewi i mięśni, ale również nerki otrzymują zmniejszoną ilość krwi, co może doprowadzić dopoważnego ich uszkodzenia. Nie kurczą się natomiast naczynia mięśnia sercowego i mózgu. Zjawisko to nazywamy centralizacją polegającą na kierowaniu zmniejszonego na skutek utraty zasobu krwi, przede wszystkim do narządów mających podstawowe znaczenie życiowe. Równocześnie wzrasta częstotliwość akcji serca i zwiększenie jego wydajności. W ten sposób organizm nie dopuszcza przez dłuższy czas do znaczniejszego spadku ciśnienia i zapewnia dostateczne zaopatrzenie ważnych dla życia narządów, pozwalając na ich możliwie niezaburzone funkcjonowanie.
Do powstania wstrząsu krwotocznego dochodzi wówczas, gdy ubytek krwi przekracza możliwości adaptacyjne narządu krążenia (utrata przekraczająca 25% krwi krążącej). Zwiększenie oporu w naczyniach obwodowych, przy jednoczesnym zmniejszeniu objętości krążącej krwi, powoduje zwolnienie krążenia, zmniejszenie objętości wyrzutowej serca, a tym samym zmniejszenie ilości przenoszonego tlenu, i to w sytuacji zwiększonego zapotrzebowania na tlen. Pamiętać jednakże należy, że niekiedy (rzadko) do rozwoju wstrząsu krwotocznego może nie dojść nawet przy utracie około 50% krążącej krwi. Sytuacja taka zaistnieć może, gdy ranny jest natychmiast położony i zachowuje maksymalny spokój psychiczny.

Źródło: ratownictwo.win.pl