Rak jajnika
Rak jajnika
Rak jajnika jest nowotworem złośliwym, rozwijającym się w jednym lub obu jajnikach. Nadmierne i nieprawidłowe rozmnażanie się komórek prowadzi do powstania guza nowotworowego, który rozwijając się może przejść na sąsiednie tkanki, a nawet dać przeżuty do innych narządów.
Epidemiologia
Zapadalność na raka jajnika wynosi 11,2/100 000. Rocznie w Polsce notuje się ponad 3000 nowych zachorowań. Rak jajnika zajmuje drugie miejsce co do częstości występowania wśród nowotworów narządu rodnego (po raku szyjki macicy). Wzrost zachorowalności rośnie gwałtownie w 5. dekadzie życia i sukcesywnie wzrasta do 8. dekady. Szczególnie narażone są kobiety w okresie pomenopauzalnym.
W początkowym okresie rozwoju rak jajnika nie daje żadnych objawów lub objawy ogólne, niewskazujące na jajnik jako ich przyczynę. Występować mogą pobolewanie w brzuchu lub uczucie ucisku w miednicy, do czego chora nie przywiązuje wagi.
Czynniki ryzyka i czynniki ochronne
Ryzyko wystąpienia raka jajnika zależy od ilości i częstości owulacji w życiu kobiety. Związane z owulacją przerwanie ciągłości nabłonka jajnika oraz drażniący wpływ zawierającego estrogeny płynu pęcherzykowego zwiększają ryzyko wystąpienia raka jajnika. Czynnikami ryzyka rozwoju raka jajnika są:
• brak ciąż
• niepłodność
• stymulacja owulacji
• hiperestrogenizm
• hiperandrogenizm
• nakłucia powierzchni jajnika przy pobieraniu oocytów
• endometrioza
• przebyta choroba nowotworowa
• stan po radioterapii miednicy mniejszej z powodu innych nowotworów
• mutacje w genie BRCA1 i BRCA2
• zespół Lynch II
• wiek - na ryzyko rozwoju raka jajnika bardziej narażone są starsze kobiety
• otyłość
• nikotynizm
• przebyta świnka
• działanie talku
Do czynników ochronnych zalicza się:
• długotrwałe stosowanie hormonalnej antykoncepcji
• liczne ciąże
• karmienie piersią
• podwiązanie jajowodów
Antykoncepcja hormonalna jest stosowana jako profilaktyka raka jajnika u osób z genetycznymi predyspozycjami do wystąpienia tego nowotworu.
Objawy kliniczne
Początkowy okres rozwoju nowotworu przebiega bezobjawowo. Ponieważ objawy pojawiają się zwykle, gdy guz przekracza 7 cm, nowotwór jest zwykle wykrywany w późnym stadium. Pacjentki zgłaszają najczęściej:
• ból w podbrzuszu
• zwiększenie obwodu brzucha
• objawy ucisku na narządy sąsiednie (drogi moczowe, układ pokarmowy)
• krwawienia z pochwy
Najlepszym sposobem zapobieżenia raka jajnika jest okresowe poddawanie się badaniom ginekologicznym w celu wykrycia raka w stadium wczesnym, kiedy jego złośliwość jest jeszcze mała, ale wzrost jest już wystarczający do wykrycia go badaniem przez pochwę.
Diagnostyka
Nie istnieją badania przesiewowe w kierunku raka jajnika (za wyjątkiem postaci dziedzicznych). Badanie ginekologiczne oraz badanie USG pozwala na wykrycie tego nowotworu dopiero w późnych stadiach (kiedy jego średnica przekracza 5 cm). Doskonałym badaniem diagnostycznym w przypadku podejrzenia raka jajnika lub określenia rozległości procesu nowotworowego jest PET-CT.
We krwi często można wykryć podwyższony poziom markerów nowotworowych - CA 125 i Ca 19-9.
Ostateczna diagnoza jest stawiana wyłącznie w badaniu histopatologicznym materiału uzyskanego w czasie zabiegu operacyjnego.
Źródło: nowotwory.friko.pl wikipedia.pl