Jad kiełbasiany

Jad kiełbasiany

Jad kiełbasiany, toksyna botulinowa, jad bakteryjny laseczki Clostridium botulinum rozwijającej się w środowisku beztlenowym. Dawka toksyny botulinowej śmiertelna dla człowieka wynosi ok. 0,0004 mg.

Zatrucia jadem kiełbasianym czyli botulizm wywoływane są przez neurotoksynę – jad kiełbasiany (botulinę, neurotoksynę botulinową) wytwarzaną przez beztlenowe laseczki przetrwalnikujące Clostridium botulinum. Istnieje dziewięć różnych szczepów Clostridium botulinum i każdy wytwarza inną neurotoksynę. Nosicielami tych bakterii są najczęściej ptaki i zwierzęta rzeźne.

Laseczki Clostridium botulinum, jako jedne z wielu chorobotwórczych bakterii, występują także w glebie. Szczególnie dobre warunki do wzrostu Clostridium botulinum stanowią wszelkiego rodzaju konserwy mięsne, warzywne, rybne i owocowe przygotowane w nieodpowiednich warunkach i nie przechowywane w chłodniach. W puszce ze skażoną konserwą występują warunki beztlenowe, w których zarodniki laseczek Clostridium botulinum rozwijają się w dojrzałe formy wegetatywne. Ich aktywność życiowa związana jest z wytwarzaniem jadu kiełbasianego.

Sposobem na rozpoznanie skażonej puszki jest dokładne sprawdzenie czy nie jest one rozdęta (różne typy jadu rozkładają także samo mięso w efekcie czego powstają gazy) i czy po otwarciu nie ma zapachu zjełczałego tłuszczu. Reguła ta nie dotyczy niestety konserw rybnych, gdyż występuje tu jad typu E, który nie powoduje rozkładu mięsa i wydzielania gazów. Toksyny jadu kiełbasianego są wrażliwe na ciepło, całkowitej inaktywacji ulegają jednak dopiero po gotowaniu przez 20 minut.

JAD KIEŁBASIANY jest jedną z najsilniejszych trucizn znanych człowiekowi: już dawka 0,00001 grama wywołuje zwykle śmierć. Istnieją obawy, że właściwości te mogą zostać wykorzystane w ataku terrorystycznym (np. w postaci rozpylonego aerozolu).

Niezwykle duża toksyczność botuliny wiąże się z silnym powinowactwem do struktur cholinergicznych układu nerwowego. Zatrzymuje ona przewodzenie bodźca nerwowego w synapsie na skutek zahamowania wytwarzania acetylocholiny. Jad kiełbasiany ulega wchłanianiu z przewodu pokarmowego i rozprzestrzenia się po całym organizmie przez układ krążenia. Objawy zatrucia pokarmami skażonymi jadem kiełbasianym występują po upływie 12 – 36 godzin. Zależy to od ilości spożytego wraz ze skażonym pożywieniem jadu.

Początkowo obserwuje się znużenie, zawroty głowy, suchość w jamie ustnej i widzenie przez mgłę. Następnie występują nudności, wymioty, wzdęcie brzucha, zaparcia, zatrzymanie moczu oraz objawy ze strony układu nerwowego (bóle i zawroty głowy). W cięższych przypadkach obserwować można zaburzenia akomodacji (utrata zdolności reagowania na światło), wystąpienie zeza, podwójne widzenie, poszerzenie źrenic, opadnięcie powiek. Występują także zaburzenia połykania i mowy, która staje się cicha i ochrypła. Stosunkowo rzadko występują zaburzenia w funkcjonowaniu mięśni i nagłe porażenie mięśni oddechowych.

W przebiegu zatrucia jadem kiełbasianym cały czas zachowana jest świadomość. Cofanie się zaburzeń układu nerwowego trwa zwykle kilka miesięcy, pełna sprawność mięśni powraca dopiero nawet po upływie roku czasu. Śmierć w wyniku zatrucia jadem kiełbasianym występuje w wyniku szczególnie ciężkich porażeń (głównie mięśni oddechowych) lub powikłań w przebiegu choroby. Hospitalizacja przy zatruciu jadem kiełbasianym jest, zgodnie z obowiązującym prawem, obowiązkowa. Chorzy nie wymagają izolacji ani osobnych pokoi w szpitalu a po wypisaniu ze szpitala wracają do swego środowiska bez dodatkowych zaleceń epidemiologiczno-sanitarnych.

Jako ciekawostkę dodajmy, że botulina stosowana jest od 1992 roku w postaci wstrzyknięć domięśniowych do zwalczania zmarszczek. Działanie to polegać ma na rozluźnianiu mięśni i zapobieganiu marszczenia się skóry. Bardzo obiecujące są również pierwsze badania prowadzone na ludziach a mające umożliwić zastosowanie jadu kiełbasianego w medycynie: w zwalczaniu bólów migrenowych, drgawek różnego pochodzenia, kurczów twarzy, zeza i dziecięcego porażenia mózgowego.

Źródło: Portalwiedzy.onet.pl wsse.krakow.pl calorielab.com