Fibromialgia

Fibromialgia

Fibromialgia - zespół chorobowy, charakteryzujący się uogólnionym bólem w układzie kostno-stawowym z występowaniem charakterystycznych punktów, rozmieszczonych symetrycznie (tzw. punktów spustowych), wrażliwych na ucisk, którym towarzyszy uczucie przewlekłego zmęczenia, uczucie sztywności oraz sen nie powodujący poczucia odpoczynku.
Termin fibromialgia został po raz pierwszy użyty w medycynie w 1976 r., natomiast w 1990 r. Amerykańskie Towarzystwo Reumatologiczne (ACR - American College of Rheumatology) podało kryteria klasyfikacyjne tej jednostki chorobowej. Uważa się, że na fibromialgię cierpi około 4% populacji, częściej chorują kobiety i częstość występowania zwiększa się wraz z wiekiem (około 8% kobiet po 70 roku życia).

Przyczyny
Nie ma jednoznacznych teorii określających przyczynę tej choroby. U chorych na fibromialgię stwierdzono zaburzenia czwartej fazy snu (NREM - bez szybkich ruchów gałek ocznych). W EEG stwierdzono nakładanie się wielu powtarzających się fal α, co jest jednak również spotykane u osób wyczerpanych emocjonalnie lub z zespołem bezdechu śródsennego.
Stwierdzono również w płynie mózgowo-rdzeniowym małe stężenie serotoniny, jednak leki wpływające na jej stężenie nie przynoszą efektu w leczeniu fibromialgii.
Stwierdza się także zmniejszenie stężenia somatomedyny C (mediator działania hormonu wzrostu) oraz podwyższenie stężenia substancji P, która będąc neuroprzekaźnikiem może odpowiadać za przekazywanie bodźców bólowych.
U wielu chorych występują objawy spełniające rozpoznanie zaburzeń psychicznych, takich jak lęk, hipochondria, depresja, jednakże fibromialgia występuje również u ludzi bez jakichkolwiek zaburzeń psychicznych.

Rozpoznanie
Wspomniane powyżej kryteria Amerykańskiego Towarzystwa Reumatologicznego pozwalają na rozpoznanie fibromialgii, jeśli oba poniżej podane kryteria są spełnione oraz ból utrzymuje się co najmniej od 3 miesięcy.
• W wywiadzie chory zgłasza uogólniony ból. Ból ma charakter uogólniony, jeśli spełnione są wszystkie poniższe warunki:
o ból lewej połowy ciała
o ból prawej połowy ciała
o ból powyżej pasa
o ból poniżej pasa
o ból w okolicy szkieletu osiowego
- ból kręgosłupa szyjnego lub
- ból przedniej części klatki piersiowej lub
- ból kręgosłupa piersiowego lub
- ból kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego

Punkty bolesne sprawdzane przy diagnozie fibromialgii
• Ból przy ucisku przynajmniej 11 z podanych poniżej 18 punktów spustowych. Ucisk powinien być wywierany z siłą około 4 kilogramów.
o potylica obustronnie w miejscu przyczepów mięśnia podpotylicznego
o dolna część kręgosłupa szyjnego, obustronnie na przedniej powierzchni przestrzeni między wyrostkami poprzecznymi kręgów C5 - C7
o mięsień czworoboczny obustronnie w punkcie środkowym górnej jego krawędzi
o mięsień nadgrzebieniowy obustronnie, w części początkowej powyżej grzebienia łopatki
o drugie żebro obustronnie, przy przyczepie chrząstki żebrowej na powierzchni górnej
o nadkłykieć boczny kości ramiennej obustronnie, 2 cm obwodowo od nadkłykcia
o pośladek obustronnie, w górnym zewnętrznym kwadrancie na przednim fałdzie mięśnia
o kolano obustronnie, na przyśrodkowej częścią ciała tłuszczowego podrzepkowego proksymalnie od szpary stawu

Jakie objawy charakteryzują fibromialgię?
Podstawowym objawem jest silny ból mięśni oraz kości (nie stawów), promieniujący wzdłuż kręgosłupa do boków, łokci i rąk, obejmujący również klatkę piersiową, ścięgna oraz więzadła.
Trwa on długo, nawet wiele miesięcy, i nie ustępuje po środkach przeciwbólowych ani po niesteroidowych lekach przeciwzapalnych.
Mogą też występować dolegliwości żołądkowo-jelitowe, objawy wegetatywne, u kobiet zaburzenia pocenia się oraz miesiączkowania, ogólne złe samopoczucie, kłopoty ze snem, rozdrażnienie.

Najlepsze terapie
Leczenie fibromialgii nie jest, niestety, sprawą łatwą. Nieznane są do końca przyczyny tej choroby, nie ma więc leku, który pozwoliłby pozbyć się jej raz na zawsze. Ale można skutecznie łagodzić dolegliwości, zwłaszcza ból. Stosuje się w tym celu różne metody i środki.

Leki. Najczęściej są to niesteroidowe leki przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz preparaty rozluźniające mięśnie. Niestety, nie u wszystkich chorych łagodzą one ból w dostatecznym stopniu. Niektórym osobom pomagają środki uspokajające. Jednak zdaniem lekarzy należy je stosować jak najrzadziej i w jak najmniejszych dawkach. Nie tylko dlatego, że łatwo się od nich uzależnić. Także dlatego, że ingerują one w rytm snu i zażywane przez dłuższy czas mogą nasilać zmęczenie. W wielu przypadkach dobre efekty dają leki antydepresyjne, mające zdolność blokowania bólu. Od niedawna dostępny jest, i to bez recepty, lek roślinny o nazwie Myalgan, opracowany specjalnie z myślą o chorych na fibromialgię. Substancje w nim zawarte działają przeciwzapalnie i przeciwbólowo, zmniejszają napięcie mięśni, łagodzą nerwobóle, likwidują uczucie drętwienia.

Fizykoterapia. Musi być nieodłączną częścią leczenia. Każdy chory powinien razem z fizykoterapeutą opracować taki program terapeutyczny, który w jego przypadku będzie najbardziej skuteczny. Może on obejmować masaże, hydroterapię, akupresurę, stosowanie ciepła i zimna, akupunkturę, elektroterapię, magnetoterapię, światłolecznictwo oraz ultradźwięki. Zabiegi te skutecznie łagodzą ból, zapobiegają osłabieniu mięśni.

Ćwiczenia. Odpowiednio dobrana – najlepiej przy pomocy wykwalifikowanego rehabilitanta – aktywność fizyczna skutecznie łagodzi dolegliwości. Wykonywanie ćwiczeń zawsze należy zacząć od tych, które wydają się najłatwiejsze, i stopniowo zwiększać ich intensywność. Niewystarczający wysiłek nie przyniesie bowiem poprawy, a przetrenowanie może mieć bardzo bolesne następstwa. W jaki sposób poznać, że ćwiczenia są wystarczająco intensywne? Wystarczy uważnie słuchać własnego ciała. Jeżeli treningowi towarzyszą takie same dolegliwości, jak na co dzień, to w porządku. Jeśli jednak ćwiczenia spowodują nasilenie bólu, należy je przerwać, chwilę odpocząć i spróbować jeszcze raz.

Źródło:  Polki.pl Wikipedia.org medigo.pl operationalmedicine.org