Kiła

Kiła

Kiła (łac. Syphilis) jest chorobą weneryczną wywoływaną przez bakterie - krętek blady (Treponema pallidum). Zakażenie następuje najczęściej w czasie stosunku płciowego.

Trochę historii:

Po raz pierwszy epidemia pojawiła się w Europie podczas wojny o Neapol w 1494 i szybko rozprzestrzeniła się na inne kraje. Pochodzenie tej choroby jest nieznane. Istnieje teoria, iż chorobę przywieziono do Barcelony po drugiej wyprawie Kolumba, podczas której masowo gwałcono kobiety indiańskie. Choroba istniała w łagodnej formie w Ameryce przed przybyciem Kolumba. Istnieją jednak przypuszczenia na temat wcześniejszego występowania tej choroby w Europie (także na terenach dzisiejszej Polski – czego przesłanką może być jedna z postaci w ołtarzu Wita Stwosza w Krakowie, wyrzeźbiona z charakterystycznym dla kiły nosem siodełkowatym).

Sposoby zakażenia:

Zakażenie kiłą jest wynikiem stosunku pochwowego, analnego lub oralnego z osobą zakażoną. Narażone są również osoby zdrowe przez pocałunek z osobą zakażoną, u której zmiany kiłowe są obecne w gardle. Każde uszkodzenie skóry u osoby zdrowej naraża ją na ryzyko podczas intymnego kontaktu z osobą zakażoną. Do zakażenia dochodzi także na skutek kontaktu z wysypką skórną fazy wtórnej. Ponadto w przebiegu ciąży kobiety chorej na kiłę dochodzi do wewnątrzmacicznego zakażenia płodu bakteriami znajdującymi się we krwi matki. Może dojść do śmierci wewnątrzmacicznej płodu lub dziecko może urodzić się z poważnymi wadami rozwojowymi.
Krętki blade przedostają się przez wrota zakażenia i szybko się namnażają. Następnie dochodzi do rozsiewu bakterii drogami chłonnymi i drogą krwi. Zakażenie organizmu doprowadza do choroby ogólnoustrojowej. Miejscem obfitego rozwoju krętków są węzły chłonne i tkanki w pobliżu miejsca wtargnięcia. W węzłach chłonnych chorego drobnoustroje pojawiają się już w ciągu pierwszych 24 godzin, a w płynie mózgowo-rdzeniowym już w 3 tygodnie od momentu zakażenia. Zmiany związane z zakażeniem Treponema pallidum mogą dotyczyć każdego narządu, nie wyłączając ośrodkowego układu nerwowego.

Cztery etapy:

Lekarze podzielili przebieg choroby na cztery stadia: kiłę pierwotną, wtórną, utajoną i późną. W okresie pierwszych dwóch stadiów (zwykle do 2 lat po zarażeniu) chory może zarazić innych. Później kiła doprowadza do poważnych uszkodzeń m.in. serca i mózgu, a ostatecznie powoduje zgon. Oczywiście dzieje się tak tylko w chorobie nie leczonej.
Kiła pierwotna: Objawy - Bezbolesne owrzodzenie pojawiające się w okolicach narządów płciowych, na języku, wargach lub innych częściach ciała; Czas wystąpienia: 3 - 90 dni od zarażenia (najczęściej ok. 3 tygodni)
Kiła wtórna: Objaway - Zakaźna wysypka skórna w postaci plamek i grudek występująca głownie na dłoniach i stopach; gorączka, bóle głowy i gardła, zapalenie opon mózgowych, utrata włosów, powiększenie węzłów chłonnych, utrata wagi Czas wystąpienia: 3 - 6 tygodni po wystąpieniu owrzodzenia pierwotnego
Kiła utajona Brak objawów Cas wystąpienia - Ok. 1 rok od zarażenia
Kiła późna Objawy ze strony wielu narządów np. serca, mózgu, kości, stawów, oczu, wątroby Czas wystąpienia: Nawet do 30 lat od zarażenia
Pierwszym objawem kiły jest niewielkie owrzodzenie (zwane objawem pierwotnym) w okolicy narządów płciowych (prącie, pochwa). W przypadku stosunku oralnego owrzodzenie pierwotne może pojawić się na języku, wargach lub w gardle. W rzadkich przypadkach znajduje się je również w innych okolicach ciała. Z powodu bezbolesności takie owrzodzenie może pozostać niezauważone. Znika ono po kilku tygodniach niezależnie od tego, czy osoba była leczona, czy też nie. Jednak znikniecie owrzodzenia nie oznacza wyleczenia się z kiły! U wielu osób nie poddanych terapii dochodzi do rozwoju dalszych stadiów choroby. Charakterystyczna dla kiły wtórnej wysypka skórna może pojawić się na całym ciele. Najczęściej jest jednak zlokalizowana na wewnętrznej stronie dłoni oraz dolnej powierzchni stóp. Zmiany skórne są zakaźne, a kontakt z uszkodzoną skórą może doprowadzić do zarażenia. Tak jak w przypadku owrzodzenia, objawy te znikają nawet bez podjęcia leczenia. Ale kiła rozwija się nadal i przechodzi w okres utajenia. Chory nie jest zakaźny i nie ma żadnych objawów. Dalej u pacjentów rozwija się kiła późna - najgroźniejsza z postaci tej choroby. Zarażenie krętkiem i jego rozprzestrzenianie się po organizmie jest wówczas przyczyną licznych uszkodzeń serca, oczu, mózgu i innych części układu nerwowego, kości, stawów i wielu innych narządów. Praktycznie każda część ciała może zostać zajęta przez bakterię. Ta postać kiły może trwać nawet dziesięciolecia. Doprowadza do ślepoty, chorób psychicznych i zaburzeń neurologicznych oraz zaburzeń pracy serca, a w rezultacie do zgonu.

Rozpowszechnienie kiły:
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) co roku odnotowuje się 12 milionów osób. Najwięcej zakażeń ma miejsce w krajach rozwijających się. Wiele przypadków notuje się także w Stanach Zjednoczonych. W 2002 roku było ich ponad 70,000. Pomiędzy rokiem 2003 a 2004 liczba przypadków kiły pierwotnej i wtórnej wzrosła w USA o 11,2%, Gwałtowny wzrost, bo aż o 81% pomiędzy rokiem 2000 a 2004 zaobserwowano wśród mężczyzn. Kiła stanowi największy problem w południowych stanach USA.
W Polsce sytuacja nie jest aż tak dramatyczna, ale nadal niekorzystna. Wskaźniki dotyczące liczby zachorowań na poszczególne postaci kiły były w 2003 roku niższe niż w roku poprzednim, ale nadal utrzymywały się na dość wysokim poziome. Współczynnik zapadalności na kiłę wynosił bowiem 2,57 na 100 tyś ludności, co oznacza, że w całym kraju zachorowało na kiłę ok. 1000 osób. Najwięcej nowych przypadków zanotowano w województwie dolnośląskim a ich liczba w porównaniu z rokiem 2002 wzrosła o 31 i wyniosła w 2003 roku 124 przypadki.

Diagnostyka:
Rozpoznanie kiły nie jest łatwe, gdyż daje ona objawy podobne do objawów innych schorzeń. Dlatego bardzo ważna jest czujność każdego z nas. W razie pojawienia się jakichkolwiek niepokojących oznak, głównie w okolicach narządów płciowych, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza wenerologa. Istotne znaczenie ma wywiad środowiskowy mający na celu ustalenie wszystkich osób, które miały kontakt z chorym i które mogły się od niego zarazić.
Najpopularniejszym testem serologicznym używanym do diagnostyki kiły jest test VDRL. Jeśli da on wynik pozytywny, należy go jednak potwierdzić bardziej dokładnymi testami (np. TPHA, FTA-ABS)

Leczenie:
W leczeniu stosuje się antybiotyki – najczęściej najstarszy z nich – penicylinę w postaci penicyliny G. Dawkowanie i długość leczenia zależy od stadium choroby. Po zakończeniu kuracji chorzy podlegają badaniom kontrolnym, łącznie z badaniami serologicznym, w celu potwierdzenia skuteczności leczenia. Przy odpowiedniej terapii możliwe jest wyleczenie we wszystkich stadiach choroby, chociaż cofnięcie zmian już spowodowanych przez nią (w późnych stadiach) nie jest już możliwe. W przypadku uczulenia można stosować tetracykliny, dla których z kolei przeciwwskazaniem jest ciąża.
Inne antybiotyki stosowane w leczeniu kiły to: doksycyklina, tetracykliny, erytromycyna, azytromycyna i ceftriakson.
W trakcie leczenia penicyliną można spotkać się z następującymi powikłaniami:
• odczyn Łukaszewicza-Herxheimera-Jarischa – występuje szybki rozpad krętków po pierwszej iniekcji penicyliny, co wywołuje objawy ogólne. Nie jest przeciwwskazaniem stosowania penicyliny
• odczyn Hoigné
• wstrząs anafilaktyczny

Kiła wrodzona

Ta bardzo ciężka postać choroby rozwija się u około 40-70% dzieci urodzonych przez zakażoną i nie leczoną kobietę. Co więcej, 1/4 wszystkich przypadków ciąż u takich pacjentek skończy się poronieniem, obumarciem płodu lub śmiercią noworodka zaraz po urodzeniu.

Choroba jest bardzo niebezpieczna, ponieważ najczęściej objawy nie występują od razu po urodzeniu, ale w kilka tygodni lub miesięcy później. Wówczas mogą pojawić się zmiany skórne, gorączka, powiększenie wątroby i śledziony, żółtaczka, niedokrwistość i wiele innych objawów. Dziecko jest tak samo zakaźne jak chora osoba dorosła i jego pielęgnacja wymaga dużej ostrożności.

Na szczęście rzadko zdarza się już taka sytuacja, w której choroba pozostaje nierozpoznana i przechodzi w późne stadium.

Wtedy u nastolatka mogą pojawić się nieodwracalne uszkodzenia kości, zębów, oczu, uszu, a co gorsza mózgu i innych części układu nerwowego.

Profilaktyka
• higiena osobista i unikanie przypadkowych kontaktów płciowych
• badania kobiet w ciąży
• prezerwatywa zmniejsza prawdopodobieństwo zarażenia
Abstynencja od aktywności seksualnej jest bardzo efektywna w zapobieganiu zarażenia kiłą, chociaż należy zaznaczyć, że T. pallidum łatwo przechodzi przez nienaruszone śluzówki oraz uszkodzoną skórę. Wszyscy chorzy na kiłę powinni być przebadani na HIV. Osoby narażone poprzez kontakty seksualne z chorym na pierwszo-, drugorzędową lub wczesną utajoną kiłą w ciągu 90 dni przed postawieniem rozpoznania powinny być leczone, nawet jeśli aktualnie są seronegatywne. Jeśli ekspozycja nastąpiła wcześniej niż 90 dni względem momentu rozpoznania, leczenie zapobiegawcze jest wskazane, gdy badania serologiczne nie są dostępne natychmiast lub wynik badania jest niepewny.

Źródło: bryk.pl resmedica.pl wenerologia.pl wikipedia.org

 Foto: webpages.shepherd.edu www.clinical-virology.org www.adhb.govt.nz