Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry (egzema, wyprysk atopowy)

 źródło: health.allrefer.com

Wyprysk atopowy jest to zapalenie skóry, które ma tendencję do zaostrzenia się od czasu do czasu. Zwykle zaczyna się we wczesnym dzieciństwie. Niestety nie ma na to lekarstwa, ale zwykle leczenie może złagodzić objawy lub ułatwić kontrolę nad tą chorobą. Do leczenia najczęściej stosuje się emolienty (środki nawilżające) oraz maści i kremy zawierające sterydy. Około 2 z 3 dzieci z wypryskiem atopowym "wyrośnie z tego" do okresu nastoletniego.

Słowo "atopia" opisuje ludzi, z niektórymi tendencjami alergicznymi. Jednakże, wyprysk atopowy nie jest tylko prostą reakcją alergiczną. Ludzie z wypryskiem atopowym mają zwykle zwiększone ryzyko wystąpienia innych chorób "atopowych", takich jak astma i katar sienny.

Jakie są objawy wyprysku atopowego?

* Skóra jest zwykle sucha.
* Na niektórych obszarach skóry występuje zaczerwienienie i stan zapalny. Najczęściej dotknięte są obszary obok fałd skórnych, takie jak z przodu łokci i nadgarstków, plecy, kolana, wokół szyi. Jednakże wszelkie powierzchnie skóry mogą być dotknięte chorobą. U niemowląt AZS często występuje na twarzy
* Chora część skóry jest swędząca. Jeśli często się te miejsca drapie mogą powstawać blizny lub scieńczenie skóry w tym miejscu * Czasem powstają pęcherze
* Czasami w miejscu AZS może wdać się zakażenie bakteryjne.

Często AZS ma okresy „wyrzutu” kiedy choroba się nasila oraz okresy łagodne, kiedy następuje „wyciszenie” organizmu. Nasilenie i czas trwania "nawrotów" waha się w zależności od osoby a także czas trwania nawrotu u tej samej osoby jest różny.

* W łagodnych przypadkach nawrót może oznaczać tylko jeden lub dwa małe, lekkie miejsca zapalne na skórze. Często są to miejsca pod kolanami lub w okolicach nadgarstka.
* W ciężkich przypadkach nawrót może trwać kilka tygodni lub więcej i obejmuje wiele obszarów skóry. Może to być przyczyną frustracji pacjenta.
* Wiele osób z wypryskiem atopowym są gdzieś pomiędzy tymi skrajnościami.

Kogo dotyczy atopowe zapalenie skóry?

W większości przypadków AZS pierwszy raz pojawia się u dzieci w wieku poniżej pięciu lat. Niezwykłe rzadko rozwój atopowego zapalenia skóry zaczyna się po 20 roku życia. Około 1 na 6 uczniów ma jakiś stopień wyprysku atopowego. Jednakże w około 2 na 3 przypadkach nawroty wyprysku mijają całkowicie do wieku młodzieżowego albo mają znacznie mniejsze nasilenie. Jednak nie sposób jest przewidzieć, które dzieci będą nadal mieć nawroty w życiu dorosłym.

Około 1 na 20 dorosłych ma wyprysk atopowego.

Co powoduje atopowe zapalenie skóry?

Przyczyna nie jest znana. Lipidowa (tłusta) bariera skóry wydaje się być zmniejszona u osób z wypryskiem. Prowadzi to do zwiększenia utraty wody i skłonność do przesuszania się skóry. Ponadto, niektóre komórki układu odpornościowego uwalniają substancje chemiczne pod powierzchnię skóry, które mogą powodować stany zapalne, ale nie wiadomo jakie są przyczyny tych procesów. Czynniki genetyczne (dziedziczne) również odgrywają tu rolę. Wyprysk atopowy występuje u około 8 na 10 dzieci, gdzie oboje rodzice mają tą chorobę oraz u około 6 na 10 dzieci, gdzie jedno z rodziców ma tę chorobę. Dokładne warunki genetyczne nie są jasne (które geny są odpowiedzialne, jaki wpływ mają one na skórę, itp.).

Wyprysk atopowy jest coraz częstszym zjawiskiem w ostatnich latach. Istnieją różne teorie na ten temat. Czynniki, które mogą odgrywać rolę obejmują: zmiany klimatyczne, zanieczyszczenie środowiska, alergie na roztocza kurzu domowego lub pyłki, diety, zakażenia lub inne czynniki występujące we wczesnych stadiach życia. Jednak nie ma jednej sprawdzonej przyczyny. Kombinacja czynników u kogoś, kto jest genetycznie predystynowany do AZS-u może powodować przesuszanie skóry i wyzwolenie reakcji układu odpornościowego który wywołuje stan zapalny w skórze.

Jakie jest leczenie AZS-u?

Zazwyczaj leczenie składa się z trzech części:

1. Unikanie środków drażniących skórę
2. Używanie codziennie środków zmiękczających skórę (nawilżających) aby zapobiec rozwojowi zapalenia.
3. Używanie maści i kremów sterydowych (głównie podczas okresu zapalenia).

Leczenie część 1 - unikanie czynników drażniących

Wiele osób z tym schorzeniem miewa nawroty od czasu do czasu bez wyraźnego powodu. Jednak niektóre nawroty mogą być spowodowane (uruchomione) lub pogłębione przez czynniki drażniące skórę. Powszechnie zaleca się:

* Unikaj mydła, płynów do kąpieli, itp., podczas mycia. Mogą one wysuszać skórę i uczynić ją bardziej skłonną do podrażnień. Zamiast tego należy używać substytutów mydła oraz emiolientów przeznaczonych do kąpieli dla osób z AZS (patrz poniżej).
* Spróbuj jak najmniej drapać miejsca z wypryskiem. Aby w tym pomóc regularnie obcinaj paznokcie, a u niemowląt można zastosować specjalne rękawiczki. Jeśli chcesz zmniejszyć swędzenie raczej należy trzeć palcami zamiast drapać paznokciami.
* Noś ubrania z bawełny, które są delikatne dla skóry zamiast drażniących tkanin takich jak wełna. Ważna jest jednak prawdopodobnie gładkość materiału, a nie rodzaj tkaniny.
* Unikaj zbyt gorącej lub zbyt zimnej temperatury gdyż takie ekstrema mogą podrażniać skórę.
* Po praniu ubrań z detergentem należy opłukać je dobrze. Niektóre enzymatyczne detergenty zdaniem niektórych osób mogą być irytujące ale jest na to niewiele dowodów.

Roztocza kurzu domowego mogą być w niektórych przypadkach czynnikiem wyzwalającym ataki AZS-u

Roztocze kurzu domowego jest to mały owad, który występuje w każdym domu. Nie można go zobaczyć bez mikroskopu. Przede wszystkim żyje w sypialni np. na materacach i jest składnikiem kurzu. Wiele osób z AZS-em jest uczulonych na roztocza kurzu domowego. Jeżeli jesteś uczulony, trzeba znacznie ograniczyć liczbę roztoczy kurzu domowego aby zwiększyć prawdopodobieństwo, że objawy mogą się poprawić.

Jednakże nie jest możliwe, aby usunąć roztocza całkowicie z domu i jest to ciężka praca, aby ograniczyć ich liczbę do poziomu, który może dawać korzystne działanie dla chorych na AZS. Wymaga to regularnego czyszczenia i odkurzania, ze szczególnym uwzględnieniem swojej sypialni, materacy i pościeli. Dlatego też zazwyczaj nie zaleca się nic szczególnego na roztocza kurzu domowego tylko generalne utzymywanie porządku w domu. Zwłaszcza, jeśli wyprysk jest łagodny lub umiarkowany i może być kontrolowany przez zwykłe zabiegi przy użyciu środków zmiękczających skórę i krótkie kursy miejscowych sterydów. Jeśli jednak pacjent boryka się z umiarkowaną lub ciężką postacią wyprysku, która jest trudna do kontroli za pomocą zwykłych zabiegów, można rozważyć zmniejszenie liczby roztoczy w domu.
W niektórych przypadkach wrażliwość pokarmowa może być czynnikiem wyzwalającym atak AZS.

Mniej niż 1 na 10 dzieci z wypryskiem atopowym cierpi również na wrażliwość pokarmową (alergię), która może również nasilać objawy choroby. Do pokarmów które najczęściej wywołują objawy egzemy u niektórych osób zaliczamy: mleko krowie, jaja, soję, pszenicę, ryby i orzechy.

Jeśli podejrzewasz, że jedzenie powoduje u dziecka objawy choroby, udaj się do lekarza. Możesz zostać poproszony o prowadzenie dziennika w ciągu 4-6 tygodni. Polega to na notowaniu wszelkich objawów a także żywności i napojów spożywanych przez dziecko. Pomaga to zidentyfikować żywność na którą występuje uczulenie. W niektórych przypadkach, jeśli alergizujące jedzenie zostało zidentyfikowane, dieta wykluczająca może być pomocna, zwłaszcza jeśli wyprysk jest ostry i trudny do opanowania w inny sposób. Zawsze powinno to być pod nadzorem lekarza lub dietetyka i pomaga tylko w niewielkim odsetku przypadków.

Inne możliwe czynniki wywołujące objawy obejmują:
"Nawyk drapania", stres, pyłki, pleśnie, sierść zwierząt domowych, ciąża, zmiany hormonalne przed okresem u kobiet.

Leczenie część 2 - środki zmiękczające, nawilżające (emolienty)

U osób z AZS skóra staje się sucha. Na suchej skórze powstają łatwo miejsca zapalne. Emolienty są to płyny, kremy, maści używane jako dodatki do kąpieli i po kąpieli, które chronią skórę przed wysuszeniem. Poprzez działanie natłuszczające i nawilżające powodują zatrzymanie wody w skórze co chroni ją przed czynnikami drażniącymi. Zapobiega to swędzeniu i pomaga zapobiegać lub zmniejszyć liczbę nawrotów wyprysku.

Regularne stosowanie emolientów jest podstawową czynnością w leczeniu egzemy. Lekarz, pielęgniarka lub farmaceuta może doradzić na temat różnych typów i marek dostępnych na rynku produktów najodpowiedniejszych dla indywidualnych potrzeb.

Należy stosować środki zmiękczające skórę tak często, jak trzeba. To może być dwa razy dziennie lub kilka razy dziennie, jeśli skóra staje się bardzo sucha. Niektóre zasady dotyczące stosowania emolientów obejmują:

* Z reguły gęstsze, tłuste maści działają lepiej i dłużej niż rzadkie kremy, ale są mniej wygodne w stosowaniu.
* Emolienty należy nakładać obficie na wszystkie obszary skóry. Nie da się ich przedawkować, gdyż nie zawierają substancji aktywnych tylko nawilżające.
* Należy stosować emolienty codziennie. Częstym błędem jest przerwanie stosowania gdy skóra wydaje się być w dobrej kondycji.
* Różne preparaty zmiękczające skórę są w formi płynów do kąpieli lub żeli pod prysznic, jednak powinny one być stosowane jako uzupełnienie a nie zamiast kremów i maści aplikowanych po osuszeniu skóry.
* Nie należy używać mydła tylko jego substytutów specjalnie przeznaczonych do skóry atopowej
* Po kąpieli lub prysznicu najlepiej jest osuszać skórę przyciskając lekko ręcznik a nie przez pocieranie.
* Następnie należy zastosować środek zmiękczający skórę jak krem lub maść do wszystkich pozostałych suchych obszarów skóry.
* Używaj maści zmiękczających skórę przed snem.

Uwaga: dodawane do kąpieli emolienty sprawiają że powierzchnie wanny czy prysznica stają się tłuste i śliskie. Trzeba być ostrożnym i również ostrzec pozostałych domowników aby uważali na poślizgnięcie.

Leczenie część 3 - miejscowe steroidy (kremy i maści sterydowe)

Kremy i maści steroidowe działają przez zmniejszenie stanu zapalnego w skórze. Miejscowe sterydy są podzielone na cztery kategorie w zależności od siły - łagodne, umiarkowanie silne, silne i bardzo silne. Istnieje wiele marek i typów w każdej kategorii. Dla przykładu, hydrokortyzon 1% krem jest powszechnie stosowanym sterydem łagodnym. Im większą moc (siłę) ma krem lub maść tym szybciej zmniejsza stan zapalny, ale tym większe ryzyko działań niepożądanych.
Płyny zawierające leki sterydowe mogą być użyteczne w leczeniu takich obszarów jak owłosiona skóra głowy.

Leczenie wyprysku sterydami prowadzi się do całkowitego wyleczenia skóry i następnie należy zaprzestać ich stosowanie. W większości przypadków leczenie przez 7-14 dni wystarczy, aby zniwelować wyrzut choroby. Czasem dłuższe leczenie oczywiście jest potrzebne. Wiele osób z tym schorzeniem wymaga zastosowania miejscowych steroidów co jakiś czas aby wyczyścić powracające miejsca zapalne. Częstość nawrotów a co za tym idzie potrzeba stosowania miejscowego sterydów znacznie różni się u różnych osób.

Powszechną praktyką jest zaczynanie leczenia od najniższych stężeń miejscowego sterydu. Jeśli nie ma poprawy po 3-7 dniach zazwyczaj jest wymagane zastosowanie silniejszego sterydu. W ciężkich przypadkach zaczyna się od razu od mocnego stężenia. Czasami dwa lub więcej preparaty o różnych stężeniach są stosowane w tym samym czasie, na przykład łagodny steryd na twarz, i silniejszy steryd na na grubszą skórę rąk lub nóg.
Dla dorosłych krótki kurs (zazwyczaj trzy dni) silnego sterydu miejscowego może być rozwiązaniem w leczeniu łagodnego do umiarkowanego wyrzutu AZS.

Jak stosować maści i kremy sterydowe?

Preparaty te stosuje się zazwyczaj raz dziennie (czasem dwa razy dziennie – jak lekarz zaleci). Należy smarować niewielką ilość cienko i równomiernie tylko na obszarach skóry, które są objęte stanem zapalnym (przeciwnie do emolientów, które powinny być stosowane na całym obszarze skóry w dużych ilościach). Aby otrzymać jedną dawkę preparatu trzeba wycisnąć niewielką ilość kremu lub maści z tuby na koniec palca dorosłej osoby - od czubka palca do pierwszego zgięcia. Nazywa się to "jednostka palca". Jedna taka dawka wystarczy do leczenia powierzchni skóry wielkości dwu dłoni (z palcami). Delikatnie wsmaruj krem lub maść w skórę aż się wchłonie. Następnie zawsze trzeba umyć ręce.

Uwaga: nie zapomnij używać emolientów, również podczas kursu preparatami sterydowymi.

Skutki uboczne preparatów sterydowych stosowanych miejscowo:

Krótkie kursy miejscowych steroidów (mniej niż cztery tygodnie) są zazwyczaj bezpieczne i zwykle nie powodują problemów. Problemy mogą wystąpić w przypadku, gdy preparaty sterydowe są wykorzystywane przez dłuższy czas lub przy krótkich kursach ale silnymi sterydami, które są często powtarzane. Skutki uboczne łagodnych miejscowych sterydów są rzadkie.

Działania niepożądane preparatów sterydowych stosowanych miejscowo:

* Scieńczenie skóry jest najczęstszym ewentualnym problemy. Nawet jeśli nastąpi przerzedzenie skóry to jest ono odwracalne kiedy przestaniemy stosować preparat sterydowy.
* Przy długotrwałym stosowaniu miejscowych sterydów na skórze mogą pojawić się rozstępy, siniaki, przebarwienia lub pękające naczynka krwionośne (teleangiektazje).
* Miejscowe sterydy mogą spowodować lub pogorszyć inne choroby skóry, takie jak: trądzik, trądzik różowaty i zapalenie skóry wokół ust.
* Niektóre miejscowe sterydy mogą dostawać się przez skórę do krwiobiegu. Dawka taka jest zwykle niewielkie i na ogół nie sprawia problemów, chyba że silne miejscowe sterydy są aplikowane regularnie na dużych obszarach skóry. Głównym problemem jest stosowanie steroidów u dzieci, które często muszą być poddawane krótkim kursom silnych miejscowych kortykosteroidów. Może to mieć wpływ na wzrost. Dlatego dzieci, które potrzebują silnych miejscowych sterydów powinny mieć monitorowany wzrost.

Większość osób z wypryskiem uzyskuje znaczną poprawę dzieki codziennemu stosowaniu emolientów, natomiast preparaty sterydowe stosuje się tylko w okresach zaostrzeń. Nawet podczas leczenia steroidami należy nadal kontynuować aplikację emolientów. Najpierw zawsze nakłada się środek zmiękczający skórę. Następnie trzeba odczekać 10-15 minut po zastosowaniu emolientów i dopiero można zastosować preparaty sterydowe.

Czasami w miejsca objęte AZS wdaje się infekcja bakteryjna. Powstają wtedy rany na skórze, które mogą ropieć a nawet może wystąpić gorączka i ogólnie złe samopoczucie. W takich przypadkach najczęściej niezbędne jest leczenie antybiotykiem. Czasami stosuje się tylko miejscowo antybiotyk, jeśli infekcja jest ograniczona do małej przestrzeni.

Inne sposoby leczenia:

* Maści i kremy zawierające takrolimus i pimekrolimus wprowadzono w 2002 roku. Działają one poprzez usunięcie niektórych komórek uczestniczących w powstawaniu stanu zapalnego (miejscowe immunomodulatory). Nie są to sterydy. Wydają się dobrze zmniejszać stan zapalny skóry z wypryskiem. Obecnie są one dopuszczone do użytku u osób w wieku powyżej dwóch lat z wypryskiem, który nie jest kontrolowany zbyt dobrze przy pomocy standardowego leczenia. Długoterminowe bezpieczeństwo tych nowych produktów jest jeszcze oceniane.
* Tabletki sterydowe są czasem przepisywane przez krótki czas, jeśli wyprysk staje się ciężki i leczenie miejscowe nie pomaga.
* Leczenie szpitalne jest czasami niezbędne w ciężkich przypadkach.
* Tabletki antihistamine próbuje sie podawać aby złagodzić swędzenie. Nie mają one ogromnego wpływu na zmniejszenie swędzenia, ale niektóre rodzaje leków przeciwhistaminowych mogą powodować senność i podaje się dzieciom chorym na AZS aby nie drapały się przez sen (zawsze pod nadzorem lekarza).

Środki alternatywne

Alternatywne środki, takie jak leki ziołowe, są czasami stosowane przez niektórych chorych. Istnieje niewiele dowodów, że jakiekolwiek inne leczenie pomaga, ale zrozumiałe jest sięganie po te środki przez osoby u których tradycyjne leczenie nie przyniosło skutku.
Pamiętaj też, że wszystkie preparaty mogą również mieć skutki uboczne, w tym środki naturalne czy roślinne. Na przykład, niektóre chińskie leki ziołowe wywołują zagrażające życiu działania niepożądane.

Źródło: patient.co.uk